Home
Terug
Contact
Adverteren
 

Vlammensimulator digitaal

Het nabootsen van een vlam is ook met digitale componenten mogelijk. Er wordt gebruik gemaakt van een random (getallen)generator waaruit random spanningen bekomen worden. (random = willekeurig, zonder vast patroon)

Hieronder het theoretische schema in een semi-definitieve versie:

Download hier een witte versie

Het shift-register zorgt samen met de XOR-schakeling voor de random getallen. Het weerstandsnetwerk zet deze om in overeenkomstige spanningen. De drie  hoofdonderdelen vereisen een nadere toelichting.

Het SHIFT-REGISTER 4015B

PINBESCHRIJVINGEN

14:                 positieve voeding
7:                   massa

5,4,3,10:       uitgangen reg.A
13,12,11,2:   uitgangen reg.B
9:                   klokingang register A
1:                   klokingang register B
7:                   dataingang register A
15:                 dataingang register B
6:                   reset register A
14:                 reset register B

WERKING

De 4015B bevat twee onafhankelijke shift-registers.

Op de stijgende flank van het kloksignaal:
- worden de gegevens van de uitgangen een plaats opgeschoven
- wordt het gegeven van de dataingang opgeslagen in de eerste uitgang.

De registers worden reset (alle uitgangen op 0) als de toestand van de resetpinnen hoog is. Gedurende dit bevel worden alle andere genegeerd. 

Door pin 10  met pin 15 te verbinden worden de registers met elkaar verbonden. 

Verdere werkingsdetails zijn te vinden op: “http://www.doctronics.co.uk/4015.htm#stage%202

WEERSTANDSNETWERK 

Dit netwerk zet de aangeboden uitgangsspanningen van de 4015B om in een analoge spanning (vlamstuurspanning). Onderstaande tabellen geven een indruk van de bekomen waarden.

Download hier een witte versie

De resultaten zijn onnauwkeurig om volgende redenen:
- het waren rudimentaire metingen
- de gebruikte weerstanden waren niet aangepast: bij de praktische verwezenlijking is het aangewezen voor  R een parallelschakeling van 2x  2R te gebruiken.

Besluiten:
- Indien de uitgangen van de 4015B random veranderen zal de  vlamstuurspanning dit ook doen.
- Per bijkomende R-2R combinatie wordt de bijgeleverde spanning gehalveerd: de eerste combinatie zorgt voor de helft van de voedingsspanning, de tweede voor ¼, de derde voor 1/8, de vierde voor 1/16 enzovoort.
- Het R-netwerk  gebruikt slechts 4 uitgangen van de 4015B. Dit is voldoende omdat spanningsveranderingen kleiner dan 0,5V toch geen zichtbare lichtvariaties geven. Daarenboven wordt de 4015B minder belast.
- Vlamstuurspanningsveranderingen in driehoekvorm ( de oorspronkelijke zijn in blokvorm ) kunnen bekomen worden door aan de uitgang van het R-netwerk een kleine elektrolytische condensator naar de massa te koppelen.

RANDOM GENERATOR 

Het is algemeen bekend dat, als men enkele uitgangen van een shift-register langs enkele XOR poorten terugkoppelt naar de data ingang, er een repetitieve reeks binaire random getallen (0 of 1) aan de data ingang aangeboden wordt.

Bij gelijkaardige schakelingen wordt er in technische tijdschriften soms uitleg verstrekt die onwaarschijnlijk overkomt. Reden genoeg om een verder onderzoek te rechtvaardigen.

Vooreerst vond ik een bizarre XOR schakeling op blz 90 van het boek “ 301 Schakelingen “ uitgegeven door “ Elektor”:  “Pseudo random looplicht”. Een kleine ontleding hiervan bracht aan het licht dat een enkele XOR poort hetzelfde resultaat opleverde als de 4 gebruikte. Dit  wordt hieronder aangetoond.

Download hier een witte versie

Vervolgens lieten anderen onder bedekte termen verstaan dat de schakeling na een zekere werkingstijd soms in een  “LOOP” kan  terecht  kan komen waarbij alle uitgangen van het shift register 0 zijn en het bijgevolg ook blijven.

Bij het onder spanning zetten is dit een normale zaak en dit euvel werd opgelost door de  vierde XOR poort met de R-C combinatie (gekoppeld aan pin 13 van het IC  “4090”). Door het onder spanning zetten verschijnt er over de condensator een positief impuls dat door de XOR poort  aan de data-ingang aangeboden wordt.

Bij normale werking is het onmogelijk dat de schakeling in een 0-loop terecht komt omdat de allerlaatste 1 in het shift register, door de werking van de XOR schakeling, steeds aanleiding geeft tot een 1 aan de data-ingang van de 4015B.

Om hiervan absoluut zeker te zijn dan toch maar even de volledige reeks van mogelijke uitgangscombinaties van het shift register op papier gezet. Vertrekkende van een  willekeurige combinatie is het een klein kunstje om de data ingang te bepalen en zo de nieuwe uitgangscombinatie vast te stellen.  De verwachting is dat men na 255 combinaties  terug uitkomt op deze van het vertrek.  Echter een verkeerde onderstelling: er zijn meerdere reeksen uitgangscombinaties.

Aangezien het volume zijn de resultaten van het onderzoek zijn te vinden in bijlage aan dit artikel.

Bijlage 1 (XOR-S-1 of XOR-Schakeling-1): dit zijn de resultaten waarbij de laatste 4 uitgangen van de 4015B  de XOR poorten voeden (gebruikt in de vlammensimulatorschakeling).

Bijlage 2 (XOR-S-2 of XOR-Schakeling 2): dit  zijn de resultaten waarbij de laatste 2 uitgangen van de 4015B met de ingangen van  een enkele XOR  poort verbonden zijn.

De indeling van de bijlagen is als volgt: elke kolom is een reeks uitgangencombinaties.

Voor XOR-S-1 zijn er 3 reeksen met respectievelijk 217, 31 en 7 combinaties;

Voor XOR-S-2 zijn er 5 reeksen met respectievelijk 63, 63, 63, 63 en 3 combinaties

Daarna volgen dezelfde reeksen maar dan in numerieke volgorde zodat duidelijk blijkt dat het totale aantal combinaties van alle reeksen gelijk is aan 255.

De 256ste combinatie is 0 en daarmee staat het absoluut vast dat dit getal in geen enkele reeks voorkomt.

Uit de bijlagen blijkt ook dat de XOR-S-1 de langste serie combinaties geeft: dus ook het grootst aantal opeenvolgende verschillende flikkeringen. Het is dus ook van belang dat men bij het onder spanning zetten in die welbepaalde langste reeks terechtkomt. In principe vormt dit geen probleem.

Er bestaan nog veel meer mogelijkheden om de XOR’s te schakelen. Ik heb niet alles onderzocht, maar alles wees erop dat de XOR-S-1 de meest aangewezen schakeling is.

TESTEN van de SCHAKELING

In een eerste testfase is het verscheidene malen voorgekomen dat de schakeling in de 0-loop terecht kwam. Na wat experimenteerwerk met ontkoppelingscondensators deed dit euvel zich niet meer voor.

STELREGEL:

Bij het gebruik van CMOS-IC’s dient de voeding ontkoppeld door capaciteiten van 47 of 100 μF. Deze C’s worden geschakeld tussen de positieve en de negatieve voedingslijn en zo dicht mogelijk bij de voedingspinnen van de IC’s.

Er bestaan verschillende mogelijkheden om bij het onder spanning zetten van de schakeling de noodzakelijke beginvoorwaarden te realiseren.

De R-C-combinatie  (zie allereerste schema van dit artikel) is een mogelijkheid. Hierbij moeten de componenten zo  gedimensioneerd zijn dat de data-input slechts een positief impuls aangeboden krijgt, alhoewel het met de beoogde combinatiereeks van weinig tel is dat het er nu een, twee of meer zijn.

Een andere mogelijke schakeling is de herstarter die op het volgende principe werkt:  indien de ingang (pin 5 van de 4015B) lange tijd laag is wordt de uitgang (pin 13 van de XOR) hoog; een hoge ingang resulteert in een lage uitgang.  

Download hier een witte versie

De werking is eenvoudig. De eerste opamp is geschakeld als x1 versterker, de tweede als “low level detector”. Een hoge ingang resulteert onmiddellijk in een hoge condensatorspanning (direct overgezet langs de 330 ohm weerstand) en bijgevolg een lage uitgangsspanning. Is de ingangsspanning laag dan zal de condensator langs de 1M weerstand langzaam afgeladen worden. Komt de condensatorspanning onder de ingestelde omkipspanning van de low level detector (ongeveer een tiende van de voedingsspanning) dan wordt de uitgang hoog. 

ALGEMENE   BESLUITEN

Na langdurig testen van de schakeling bleven de resultaten onder de verwachtingen.  De vlamsimulatie kwam moeilijk tot zijn recht. De analoge versie is beter.

De schakeling werkt ook prima zonder de herstarter.

Tot slot een foto van een testuitvoering van de digitale samen met de analoge schakeling. De analoge is te herkennen aan de vele potmeters op de print.

BIJLAGEN

XOR-S-1

XOR-DUBBEL

XOR-S-2

XOR-ENKEL

Met dank aan E. Demuys

Heb je nog vragen over deze schakeling, stel deze dan gerust op het forum.

Copyright © 2001-2012 Schakelingen Online - Bijgewerkt in January, 2012