LOOP……LICHT
programmeerbaar
De meeste looplichten zijn uitgevoerd met een enkel
brandend lampje, dat op de maat van klokpulsen van plaats verspringt.
Deze schakelingen zorgen, met het
gebruik van een minimum aan elektronische onderdelen,
dat onmiddellijk na het onder spanning zetten de gewenste starttoestand
automatisch verkregen wordt.
De schakeling om verschillende patronen in te stellen,
zoals 3 lampjes aan – 3 lampjes uit
enz…., is gemakkelijk te verwezenlijken.
Er wordt gebruik gemaakt van shift-registers ( 4015B) die
men eindeloos aan elkaar kan schakelen en wel zodanig dat het gewenste
aantal lampjes kan worden gestuurd.
Een gedetailleerde basisuitleg over de werking van een
4015B is te vinden op volgende website:
http://www.doctronics.co.uk/4015.htm#stage%202
Het programmeren
op zich is heel gemakkelijk en als volgt uit
te voeren.
- - Na inschakelen van de spanning: schakel de klok uit.
- -
Het lopen van het licht stopt.
- - Druk de reset knop (alle lampjes gaan uit)
- - Het patroon kan nu lampje per lampje in volgorde ingesteld worden:
-
- Kiezen voor een lampje dat
brand: druk
eerst op de data-drukknop en tegelijkertijd op
de one-shot-drukknop
-
- Kiezen voor een gedoofd
lampje: druk enkel de one-shot-drukknop
- - Schakel tenslotte de klok terug in.
Een OR-poort kan
verwezenlijkt worden met een weerstand en twee dioden (zie figuur) maar even
goed met een IC zoals de 4071 maar
ook met elk ander IC dat deze functie kan uitvoeren (bijvoorbeeld 2 x NOR )
“ONE
SHOT “ duidt
erop dat er met de drukknop een enkel impuls kan gegeven worden om de
gekozen data in het shift-register op te slaan.
De
klokingang van 4015B is voorzien van een Schmitt-trigger
(pulsverbeteraar) en hierdoor zou je verwachten dat
het signaal van een drukknop het IC kan aansturen. Maar niets is minder waar. De
4015 B is allergisch voor contactdender en ook een zwevende (niet verbonden)
ingangen laten de schakeling op hol slaan.
Drukknoppen
en schakelaars, rechtstreeks gekoppeld aan de IC-ingangen zijn dus uit den boze.
Onderstaande schakeling lost deze problemen op.
Het
schema is eenvoudig: in rusttoestand is de condensator opgeladen. De uitgang van
de opamp (neem een 741 maar ook elke andere) is dus laag.
Bij het sluiten van de drukknop zal de contactdender opgevangen worden
door de 10K – 1μF
combinatie. De low level detector zal omslaan op ongeveer een derde van de
voedingsspanning. De terugkoppeling zorgt
ervoor dat de opamp terug omslaat bij 2/3 van de voedingsspanning en dit als de
drukknop losgelaten wordt.
Bij
slecht werkende drukknoppen is het aangewezen om de 10K weerstand gevoelig te
verhogen: een verklikker (LED) is dan aangewezen.
Gezien
de besturingsvriendelijkheid bij het programmeren kan men van een
luxe-uitvoering spreken. De onderstaande
goedkopere uitvoering zal na wat oefening hetzelfde resultaat opleveren.
- De
klokconstructie voorziet liefst volgende uitvoeringen:
- - het klokimpuls wordt
door een
LED zichtbaar gemaakt
- - een lage
klokfrequentie-instelling moet
mogelijk zijn. Indien men steeds dezelfde instelfrequentie wil behouden kan
men ook twee potentiometers in serie zetten. De eerste voor de
instelfrequentie en de tweede voor de lage frequentie (potmeter volledig
open of toe)
-
- Het programmeren:
- - Stel een lage
klokfrequentie in.
- - Reset
- - De data aan pin 7
wordt overgenomen op de stijgende flank van het klokimpuls. Zorg ervoor dat
steeds op dat moment:
-
de drukknop data is ingedrukt om een brandend lampje te bekomen
-
de drukknop data niet is ingedrukt om een gedoofd lampje te bekomen.
- Even oefenen en het zal
wel lukken, zeker met een zeer lage klokfrequentie.
- - Is het patroon
verwezenlijkt: stel de frequentie bij.
Met dank aan E. Demuys
|
