Miljoenen verdienen met één slimme gok op het volgende grote bedrijf, het is dé droom van elke investeerder. Maar wat levert een startup investering nu werkelijk op? De realiteit is complexer, riskanter én soms verrassender dan je denkt.
Wat is het gemiddelde rendement op een startup investering?
Startups staan bekend om hun potentieel voor buitengewone rendementen. In theorie kan een vroege investering in een succesvol bedrijf tientallen of zelfs honderden keren de inleg opleveren. Wie in 2004 vroeg in Facebook had geïnvesteerd, had zijn inleg met meer dan 2.000 keer zien groeien. Zulke verhalen voeden de fantasie van investeerders wereldwijd.
De werkelijkheid is echter veel genuanceerder want volgens onderzoek van Cambridge Associates bedraagt het gemiddelde jaarlijkse rendement van venture capital fondsen over de afgelopen twee decennia ongeveer 10 tot 15 procent. Dat klinkt aantrekkelijk, maar dit gemiddelde verbergt een enorme spreiding: een klein aantal uitschieters naar boven trekt het totaalgemiddelde omhoog.
Wanneer je kijkt naar individuele startup investeringen, blijkt het beeld somberder. Uit analyses van grote portefeuilles komt naar voren dat slechts 10 tot 20 procent van de startups ooit een significant positief rendement oplevert. De rest levert verlies op, of zelfs een volledig verlies van het ingelegde kapitaal. Rendement op een startup investering is dus allesbehalve gegarandeerd.
Eén startup winnaar betaalt alles
In de wereld van investeren in startups geldt een ijzeren wet: het rendement is niet normaal verdeeld, maar volgt een zogenaamde power law. Dit betekent dat een handvol extreme successen verantwoordelijk is voor het overgrote deel van alle gecreëerde waarde binnen een portefeuille. Venture capital fondsen zoals Sequoia of Andreessen Horowitz danken hun reputatie aan slechts een paar absolute uitschieters.
Voor de gemiddelde angel investor of early-stage investeerder heeft dit grote gevolgen. Als je inzet op slechts één of twee startups, is de kans groot dat je precies in de categorie terechtkomt die weinig of niets oplevert. Diversificatie (investeren in tien, twintig of nog meer startups) is dan ook geen luxe, maar een noodzaak om enige kans te maken op een positief totaalrendement.
Dit maakt startup investeren structureel anders dan beleggen in aandelen of obligaties. Je kunt niet simpelweg één goed bedacht bedrijf kiezen en wachten op rendement. De logica van de power law dwingt investeerders om breed te spreiden en te accepteren dat de meeste investeringen verlieslatend zullen zijn — zelfs als hun analyse volkomen correct was.
Waarom de meeste startup investeringen falen
De statistieken zijn hard: ongeveer 90 procent van alle startups faalt, en de meeste doen dat binnen vijf jaar na oprichting. Redenen variëren van gebrek aan marktbehoefte, te vroeg of te laat op de markt komen, tot problemen met het founding team of simpelweg gebrek aan kapitaal op het verkeerde moment. Als investeerder deel je in dit risico volledig mee.
Een bijzonder gevaar is de zogeheten liquiditeitsval. Je geld zit voor jaren vast in een privaat bedrijf dat niet op de beurs verhandeld wordt. Zelfs als een startup het goed doet, kan het jaren duren voordat er een exit plaatsvindt via een verkoop of beursgang. In de tussentijd heb je geen toegang tot je kapitaal en ontvang je doorgaans geen dividend of uitkering.
Daarnaast is informatieasymmetrie een serieus probleem. Oprichters weten veel meer over hun bedrijf dan jij als buitenstaander. Tegenslagen worden soms verborgen gehouden, prognoses zijn structureel te optimistisch, en toezeggingen over groei komen lang niet altijd uit. Zelfs ervaren investeerders met uitgebreide due diligence worden regelmatig verrast door zaken die ze niet hadden voorzien. Wie zonder professionele begeleiding in startups belegt, neemt aanzienlijke extra risico's.
Wanneer levert een startup investering wél goed rendement op?
Er zijn wel degelijk omstandigheden waaronder een startup investering uitstekend kan renderen. Vroeg instappen in de seed- of pre-seed fase biedt de hoogste potentiële vermenigvuldigers, soms wel 50x tot 100x de inleg bij een succesvolle exit. Dit is de fase waarin een bedrijf nog weinig bewezen heeft, maar ook nog relatief weinig gewaardeerd wordt.
Investeerders die actief betrokken zijn als adviseur of mentor, zogeheten smart money, presteren gemiddeld beter dan passieve geldschieters. Zij kunnen hun netwerk inzetten voor business development, helpen bij het aannemen van talent, of deuren openen bij potentiële klanten. Bedrijven die profiteren van dergelijke begeleiding overleven vaker en groeien sneller, wat het rendement van de investeerder ten goede komt.
Hoe vergelijkt startup investeren met andere beleggingen?
Ten opzichte van traditionele beleggingen zoals aandelen, obligaties of vastgoed valt het risico-rendementsprofiel van startups in een eigen categorie. De aandelenmarkt levert historisch gezien gemiddeld 7 tot 10 procent per jaar op, gecorrigeerd voor inflatie — met aanzienlijk meer liquiditeit en transparantie dan startup investeren. Voor veel beleggers is dat een rationelere keuze.
Toch zijn er goede redenen om startup investeren als aanvullende beleggingscategorie te overwegen. Rendementen correleren nauwelijks met de aandelenmarkt, wat startups interessant maakt als diversificatie middel binnen een brede portefeuille. In periodes van beursdalingen kunnen private investeringen in vroegefasebedrijven deels ontkoppeld blijven van de algemene marktbeweging.
Het belangrijkste verschil zit echter in de verwachte uitkomstverdeling. Bij aandelen verlies je zelden alles, maar verdubbel je ook zelden tien keer. Bij startups is het één van beide: nul of een veelvoud. Wie startup investeren serieus neemt, moet mentaal en financieel voorbereid zijn op het scenario dat een groot deel van zijn portefeuille naar nul gaat — en desondanks geduldig wachten op de uitschieter die alles compenseert.
Blijf realistisch kijken naar startup rendement
Een startup investering kan spectaculair renderen maar de kans dat dit jouw investering is, is kleiner dan de succesvolle oprichters en fondsbeheerders je willen doen geloven. De meeste startup investeringen leveren geen rendement op; velen resulteren in een volledig verlies. Wie dat niet kan of wil accepteren, doet er verstandig aan zich te onthouden van deze beleggingscategorie.
De vraag is dus niet alleen hoeveel rendement een startup investering oplevert, maar ook: of jij de investeerder bent die in staat is de juiste keuzes te maken, de juiste portefeuille op te bouwen, en de onvermijdelijke verliezen te dragen zonder van koers te wijzigen. Pas dan heeft het woord 'rendement' voor jou als startup investeerder échte betekenis.
